Analyse cultuurhistorische waarden

Analyse van de cultuurhistorische waarden van gebouwen en erf in relatie met het omliggende landschap:

  • kaartmateriaal, bebouwing en erf, schaal 1:100 plus beschrijving;
  • bebouwing en erf in omgeving, schaal 1:1000 plus beschrijving;
  • historische ontwikkeling, mede aan de hand van topografische kaarten, bouwtekeningen en foto's;
  • waardering in termen cultuurhistorische en landschappelijke waarden.


Twekkelo

Twekkelo, is een eeuwenoud cultuurlandschap. Het Twekkelo van nu heeft een paar honderd inwoners en wordt begrensd door de industrieterreinen van Enschede en Hengelo, het Twentekanaal en de snelweg A35.

Overgebleven zijn drie essen, omringd door een aantal oude boerenerven. De glooiende essen, de houtwallen, beken en de laag gelegen broeklanden verlenen een bijzondere bekoring aan het gebied. De karakteristieke zouthuisjes en de bosrijke landgoederen geven het geheel een eigen identiteit.

Om Twekkelo open te stellen voor buitenstaanders zijn de Twekkeler Stiewelpaden gecreëerd. Over de Stiewelpaden (stiewels = laarzen) kunnen wandelaars over zandweggetjes en langs de randen van weilanden lopen en zo genieten van het landschap.

Erve Meijeringh is een boerenerf, met een voor het gebied unieke schuur, gelegen in Twekkelo en is opgenomen in het netwerk van stiewelpaden.

 
Stiewelpaden

De Stiewel (Twents voor laarzen) paden lopen door en langs plaatsen waar men normaal niet komt. Dwars door weilanden, over smalle bruggetjes, langs sloten en beeklopen. Tussen het vee, door de boerengewassen. De wandelaar komt op plekken waar men geen andere recreanten tegenkomt en het gebied daardoor ziet vanuit een uniek perspectief, het perspectief van de vroegere kleine boeren die de vruchten plukten van jaren noeste arbeid op hun op de natuur veroverde stukje land. Een paar goede waterdichte laarzen is in het natte seizoen absoluut noodzakelijk, want verhard zijn deze paden uiteraard niet.

 
Bestaande situatie

Het erf is een van de oude historische erven van Twekkelo en ligt op de grens van de eerdgronden en de heidepodsolgronden. Het ligt in de laagte aan de rand van de hoger gelegen es, op het schakelpunt van de twee landschapstypen. Het erf wordt ontsloten via een onverhard pad vanaf de Burgemeester Stroinkstraat.

Van het oude erf is de markante ligging aan de es, de boomstructuur van oude eiken van het erfbos en een oude schuur met gebinten overgebleven. In Twekkelo staan maar 3 van dergelijke schuren. De schuur stamt uit 1774. De boerderij zelf is afgebroken. Op die plaats is recentelijk een woonhuis gebouwd in de hoofdvorm van de oude boerderij. Een groep waardevolle eikebomen heeft de schuur in de 'houtgreep' genomen en van lieverlee omhooggewerkt.

De historische kaart laat zien dat het erf een oostelijke 'buitenpost' is van de Twekkelse oude erven. Het erf is gelegen aan een van zijkampen van de grote Twekkeleres, op de overgang naar de heidevelden. Over het erf heen heeft en oud pad gelopen, nu nog deels herkenbaar aan de rij oude eikenbomen op het erf. Rondom het erf zijn gronden afgegraven ten behoeve van de oude potstal. De verlaagde gronden rondom het erf zijn drassig. De eigenaar heeft een natuurlijke vijver aan laten leggen om gebruik te maken van het aanwezige water dat van de es afkomt. Over de esrand loopt een Stiewelpad. Het huis ligt als een knoop aan het Stiewelpad.

De recente topografische kaart laat zien dat het grootste deel van de voormalige eidevelden door industrieterreinen van Enschede zijn ingenomen.

 
Afwegingen

Na de analyse van de kwaliteiten van de plek bleek dat de schuur een mooie ligging heeft met vrij uitzicht over het veld aan de zuidzijde van het gebouw en dat het praktisch aan het stiewelpad ligt. Beschut door eiken voor de zomerzon. Voor de kunstenaarsateliers wordt ervoor gekozen om de noordzijde tot 'dienstzone' te verklaren. Hierdoor blijft de privacy voor de familie Meijeringh gewaarborgd. In deze 'noordelijke' zone worden de toilet en pantry opgenomen. In het dak aan deze zijde worden dakramen geplaatst voor het gewenste noordenlicht. Het uitzicht voor de kunstenaarswordt gericht op het veld aan de zuidkant van het gebouw.

 
Geschiedenis

Genummerde gebintenErve Meijeringh dateert uit de 18e eeuw na Chr. en ligt in het gebied Twekkelo tussen Hengelo en Enschede. Door de eeuwen zijn er naamsveranderingen geweest. Rond 900 staat Twekkelo bekend als 'Teuglo'.

In 1728 werd er voor het eerst melding gemaakt van bewoning op het erf. Hendrik Lansink en Fenneken Leussink werden als bewoners genoemd. Het kadaster uit 1832 vermeldt dat ene Hendrik Lansink eigenaar is van het erf met huisnummer 20 tegen een belastingtarief van 2,58 en 0.09.20 hectare groot. In 1866 werd de boerderij bewoond door Geertje Lansink. Omstreeks 1884 is de boerderij door brand verwoest en later ongeveer 25 meter zuidoostelijk herbouwd. Een gevelsteen uit 1884 getuigt nog van deze gebeurtenis. Later heeft Gerrit Agterhorst met 7 koeien het erf bewoond.

In 1979 is de zeer bouwvallige boerderij gesloopt en door een nieuwe woonboerderij vervangen. Sindsdien wordt het erf bewoond door de familie Meijeringh die het erf hebben omgedoopt tot 'Erve Meijeringh'. Voordien was het erf in de buurt bekend onder de naam 't Brèukes.

De marke Twekkelo bestaat uit een verzameling van meerdere essen, ophogingen in het landschap door heideplaggen en mest uit de potstal. Tot de 13e eeuw zijn de essen gezamenlijk bezit van meerder boerderijen. Omstreeks de 13e eeuw zijn de onderlinge verhoudingen en eigendommen vastgelegd tussen de zogenaamde 'geërfden' in markenboeken. Tot de 2e wereldoorlog is de landbouw in de marken de belangrijkste activiteit.

De oude schuur wordt genoemd in een rapport dat in opdracht van de Twentse werkgroep voor Natuurbehoud [TWN] in 1993 is uitgevoerd door de biologe drs. T.R. van Andel in een onafhankelijk onderzoek naar de natuurwaarden van Twekkelo. Zij is als ecoloog verbonden aan de Universiteir van Amsterdam. Volgens dit rapport dateert de schuur uit 1774.

Oude boerderijGevelsteen 1884

 
Historische kaarten